بخش اول :

موضوع : فطرت

عنوان : فطرت ، امانت بزرگ خدا درون انسان

در شرح احوال بزرگان مکاتب مختلف می خوانيم که بعضی از آن ها بطور عادی زندگی می کردند ، مانند ديگران به خوراک و پوشاک و ارضاء نيازهای خود مشغول بودند ؛ اما ، پس از گذشت زمان کوتاهی و معمولاً تا قبل از ميانسالی به نوع ديگری از زندگی روی آورده اند. اين تـحول درونی ايشان با نام بيداری مطرح شده است. مواردی مانند : عطار نيشابوری که در ملاقات با درويشی منقلب می شود و به بيابان پناه می برد ، نشان روشنی از چنين تحـولی اسـت. ايـن افـراد ، بيـداری و تحـول خـود را  روی آوردن به فطـرت می نامنـد. آنچـه باعـث بيـداری انسـان مـی شود ، ندای درونی انسان يا هـمان فطرت است. فطرت که از آن با نام های سرشت و ذات هم ياد شده ، امانت بزرگ خداوند در دست انسان است و انسـان برای رسيـدن به کمال و سعـادت از اين نقطه شـروع می کند. فطرت مجموعه ای از گرايش ها و تمايلات روحی و معنوی آدمی است که از آغاز حيات فرد با اوست ؛ اما ، در صورتی که تسليم وسـوسه های شيـطانی شود ، روی آن را غبـار آلودگـی و گنـاه می پوشاند و انسـان از فطـرت پاک خود دور شـده و به نفس شيــطانی روی می آورد. اما ، فطرت هرگز نابود نمی شود. شايد افرادی را ديده باشيد که با وجود سرسختی ها و عدم انجام اوامر خداوند ، در رويارويی با مشكلات و در تنگنا ها نام خدا را می برند و او را قبله حاجات خود می دانند . اين شعله ای از آتش فطری انسان است که اگر خاموش نشود، سراسر وجود روحانی و جسمانی آدمی را فرا می گيرد و او را به تـحرک و جنبش در جهت رشـد و تعـالی وا می دارد.

لذا، مجموعه تمايلات فطری به يک تمايل و گرايش واحد ختم می شوند و آن خداجويی است. اگرچه ميلی مانند : زيبايی طلبی ، جزو اميال فطری است ؛ اما ، به چشم خود می بينيم که عطش زيبايی طلبی سيراب نمی شود و آدمی هرچه بيشتر به آن می پردازد ، از واقعيت  دورتر می شود تا جايی که خود را سرگشته می بيند. اين انسان اگر نقطه پايان زيبايی طلبی را در صفت جـميل و جـمال خداوند حاضر ببيند ، آنگاه به آرامشی وصف نشدنی دست خواهد يافت و نقطه آغاز و پايان زيبايی طلبی را در زيبايی خداوند خواهد ديد.

سرشت و هويت واقعی انسان هرگز باعث دوری او از حقيقت نمی شود ؛ بلکه ، ميل به حقيقت جويی ، در وجود آدمی است. به خاطر هـمين ميل است که انسان نمی تواند تسليم هر پيشنهادی شود. او در تصميمـات خود به دنبال حـق اسـت و در مقابل هر سـخن ناحـق می ايستـد. بـخاطـر هـميـن حـس است که درعالم ماده ، به دنبال حقايق ماوراء ماده می گردد و در عصر حاضر ، که دوران انحطاط معنويات است به امور غير مادی مانند : روح - سـرنوشـت انسـان پس از مرگ - ارتباط با موجودات فرازمينی و تأثيـر ذهن و اراده بر نحوه عملکرد انسان می پردازد. در روانشناسی علمی دو دهه اخير شاهد موارد بسياری از اين نوع هستيم و استفاده از عباراتی مانند : انرژی مثبت ، هاله و درمان بيماران با انتقال انرژی مـثبت و کمک به افزايش هاله انسانی بسيار رايج است. بنابراين ، بـحث از سرشت انسانی به اسلام بر نمی گردد ؛ بلکه ، در ساير تفکرات نيز رد پاهايی از آن ديده می شود.

در مباحث آينده به معنای فطرت ، حيطه گسـتردگی آن و مواردی از اين قبيل خواهيم پرداخت.

                                                          والسلام علی عباد ا... الصالحين