ولادت باسعادت امام محمد باقر ( عليه السلام ) مبارک باد.

        امام محمد باقر ( عليه السلام ) می فرمايند : « همانا دلها بر چهار قسم است ؛ ۱. دلی که در آن دورويی و ايمان است. ۲. دلی که وارونه و مقلوب است. ۳. دلی که بر آن مُهر است و ظلمانی است. ۴. دلی که نورانی و صاف است و همانند ، چراغ نورانی است. » [ در ادامه حضرت در توضيح بيشتر می فرمايند : ] « قلبی که در آن دورويی و ايمان است ؛ مدام خير و شر با هم در جنگند تا در نهايت يکی بر ديگری غلبه پيدا کند ، مثل اهل طائف.

        پس ، اگر هر يک از ايشان در حال نفاق به مرگ دچار شود ، هلاک خواهد شد و اگر در حال ايمان مرگش در رسد ، نجات خواهد يافت.

         قلبی که وارونه و مقلوب است ؛ قلب مشرک و کافر است که در آن چيزی نيست.

         قلب که بر آن مُهر است و ظلمانی است ؛ قلب منافق است.

        قلبی که نورانی و صاف است ؛ قلب مومن است ، قلبی مفتوح که در آن چراغ هايی روشن است که تا روز قيامت انوار آن خاموش نگردد. اگر خداوند به او عطا فرمايد ، شکر گويد و اگر او را مبتلا کند ، صبر نمايد. »

        تقسيمی که امام محمد باقر ( عليه السلام ) برای قلوب ارائه فرموده اند ، تقسيمی کلی و اجمالی است و بايد گفت که برای هر دسته هم مراتب و درجاتی وجود دارد.

        قلب مومن بر صراط مستقيم است ؛ چرا که از اصل فطرت الهی اش خارج نشده و همواره منطبق بر آن است و در اين راه مستقيم ، استوار حرکت می کند.

        اما ، ساير قلوب از اين صراط و از اين اصل دور شده اند و لذا ، به کجراهه می روند.

        قلب مشرک و کافر از فطرت الهيه خارج است و از صراط کمال منحرف.

       قلب منافق هم مملو از کدورتها و ظلمتهايی است که با اصل فطرت منافات دارد. کدورتهايی همچون ؛ تعصبهای نابجا ، اخلاق ذميمه ، حب نفس و جاه و ... . به همين دليل است که قلب منافق پذيرای  حق نيست و صفحه قلبش ، همچون ؛ صفحه کاغذی است که به کلی سياه و کدر باشد ؛ ولی ، اظهار ديانت را وسيله ای جهت پيشرفت در امور دنيوی قرار داده است.

        اگر آدمی ، يکسره متوجه دنيا و امور دنيايی بوده و از ياد و ذکر حق دور باشد ، هر چند به مبدأ و معاد معتقد باشد ؛ ولی ، قلبی واژگون و ظلمانی دارد.

        اعتقاد او به مبدأ و معاد يا ايمان نيست ، يا ايمانی ناقص است که فاقد ارزش می باشد ؛ چرا که اگر ايمان ، آدمی را به عمل نرساند ، ايمان واقعی نيست و سودی برای او ندارد.

        چنين کسی را نمی توان در زمره مومنين داخل دانست ؛ بلکه اگر اين فرد با همين حالت از دنيا برود ، منافق می باشد.

        بايد مراقب بود که آثار ايمان در ظاهر و باطن جاری باشد و هر کس همانطور که در قلب دعوی ايمان دارد ، در ظاهر هم مطابق با آن عمل کند تا ريشه ايمان در قلبش محکم و پا برجا شود و اين امانت الهی را بر اساس همان فطرت اوليه به ذات مقدس احديت باز پس دهد.

اقتباس از کتاب چهل حديث / حديث ۳۰ / امام خمينی (ره)