انگلیسی

بسمه تعالی


شهادت حضرت فاطمه زهرا ( سلام ا... عليها ) بر جهانيان تسليت باد.

حضرت فاطمه زهرا ( سلام ا... عليها ) يکی از زنانی بودند که اسوه و نمونه اعلای همه زنان ، در ايشان عينيت يافت و در طی مسير طولانی انسانيت که در آن مسير شماری از زنان ؛ مثل مريم ، آسيه و خديجه به کمال رسيدند ؛ حضرت فاطمه زهرا (سلام ا... عليها ) به بلندای قله کمال و انسانيت رسيده اند. بنابراين ، شناخت آن بانوی با عظمت ، شناخت همه ارزشها و اصول اسلام است و همچنين ، حضرت فاطمه ( سلام ا... عليها ) پـاره ای از هستی پيامبر ( صلی ا... عليه و آله و سلم ) می باشند.

در اين مجال ، برای آگاهی از زندگی حضرت فاطمه ( سلام ا... عليها ) به بررسی مسئله تاريخی مهم فدک که ارتباطی تنگاتنگ با سيره آن حضرت ( سلام ا... عليها ) داشته است می پردازيم.

فدک دهکده ای است در نزديکی خيبر که در سال هفتم هجرت نبوی به تصرف پيامبر خدا ( صلی ا... عليه و آله و سلم ) درآمد. اين سرزمين حاصلخيز تا مدينه منوره يکصد و چهل کيلومتر فاصله داشت. چنانچه از تاريخ و روايات اسلامی استفاده می شود ؛ هنگامی که فدک در اختيار رسول گرامی اسلام ( صلی ا... عليه و آله و سلم ) قرار گرفت ، درختان سرسبز و پرثمری داشت و تعداد آنها را برابر با تمام درختان شهر کوفه دانسته اند.

حضرت رسـول ( صلی ا... عليه و آلـه و سلم ) پـس از اينـکه نـيروهـای يـهود را در مـنطـقـه خـيبـر و وادی القُری شکست دادند ، برای پايان دادن به قدرت يهود ، نماينده ای را به فدک اعزام داشتند. پس از مذاکرات ، رئيس دهکده صلح و سازش را بر جنگ ترجيح داده و ساکنان آنجا متعهد شدند نيمی از محصول خود را در اختيار پيامبر ( صلی ا... عليه و آله و سلم ) بگذارند و مسلمانان نيز موظف شدند متقابلاً ، از حقوق آنان دفاع کنند. ( طبق آيه ۶ سوره حشر ، سرزمينهايی که بدون جنگ به تصرف سپاه اسلام درآيد ؛ فيئ نام داشته و اينگونه اموال مخصوص پيامـبر خـدا ( صـلی ا... عليه و آله و سلم ) است و ايشان می توانند در هر کجا که صلاح بدانند به مصرف برسانند. )

هنگامی که آيه ۳۸ سوره روم نازل شد ، پروردگار عالم پيامبر ( صلی ا... عليه و اله و سلم ) را مأمور کرد تا فدک را به تملّک حضرت فاطمه ( سلام ا... عليها ) درآورند و حضرت پيامبر اکرم ( صلی ا... عليه و آله و سلم ) اين مأموريت انجام دادند و فدک را به حضرت فاطمه ( سلام ا... عليها ) بخشيدند و از آن تاريخ ، دختر پيامبر خدا ( صلی ا... عليه و آله وسلم ) شخصاً اداره امور فدک را به دست گرفته و مالک آن سرزمين گرديدند.

وقتی رسول خدا ( صلی ا... عليه و آله و سلم ) رحلت کردند ، گروهی در سقيفه بنی ساعده جمع شدند و ابوبکر را به خلافت نشاندند ، خليفه مشغول به سروسامان دادن کارهای تشکيلاتی شد و از آن جمله ، نماينده حضرت فاطمه ( سلام ا... عليها ) را از فدک بيرون کرد و بدين وسيله فدکِ حضرت فاطمه ( سلام ا... عليها ) را عُدواناً تصرف نمود.

هنگامی که حضرت فاطمه ( سلام ا... عليها ) آگاه شدند خليفه فدک را تصرف نموده و در حقيقت ، ايشان را از تصرف در آن منع کرده است ؛ به سراغ وی شتافتند و در مورد فدک از سه طريق استحقاق خود را اعلان کردند:

۱- من مالک فدک بوده و اين سرزمين در اختيارِ من اداره می شده و در هيچ قانون شرعی و اجتماعی مالکيت کسی را بدون دليل نمی توان از وی سلب کرد.

۲- اين مِلک از طريق بخشش و هديه به من عطا شده و پدرم فدک را در زمان حيات خود و به امر الهی به من بخشيده است و من مالک شرعی و قانونی آن می باشم و چون ابوبکر بر اين ادعای حضرت شاهد خواست ؛ حضرت فاطمه ( سلام ا... عليها ) ، اميرالمومنين ( عليه السلام ) و ام ايمن را برای شهادت نزد او فرستادند. ( اين موضوع حقيقتی است که پروردگار عالم در آيه ۳۸ سوره روم و ۲۶ سوره اسراء به آن دستور داده و اکثر دانشمندان و مورخين اهل سنت در ذيل اين آيه آن را مورد تـاييد قرار داده انـد ؛ از جـمله ، ابن ابی الحديد در جلد ۱۶ صفحات ۲۷۵ و ۲۶۸ می گويد : « و لما نزل قوله تعالی " وآت ذالقربی حقه " دعا النبی فاطمه عليها السلام فاعطاها فدک » هنگامی که آيه مورد بحث نازل شد رسول خدا ( صلی ا... عليه و آله و سلم ) فاطمه ( سلام ا... عليها ) را فرا خوانده ، فدک را به او تمليک کرد. )

۳- حضرت فاطمه زهرا ( سلام ا... عليها ) چون ملاحظه کردند ابوبکر به دو دليل قبلی ترتيب اثر نداده ، از راه ارث وارد شدند و گفتند : « من در روی زمين تنها فرزند پدرم می باشم و فدک را از اين طريق خواهانم. »

اما علت اصلی غصب فدک چه بود؟ نخست جواب را از کلام دانشمند اهل سنت ، ابن ابی الحديد نقل می کنيم که در اين باره اظهار می دارد : « در هنگام مذاکره و بحث با دانشمندانِ اماميـه از آنان شنيده ام که می گويند : " همانطوری که خلافت علی ( عليه السلام ) را غصب کردند و خواستند از اين طريق ضربه ای ناروا بر پيکر اهل بيت ( عليهم السلام ) بزنند ، تصرف فدک نيز زخم ديگری بر زخمهای آنان بود. " آنگاه نکته ديگری را نقل می کند : خليفه اول و دوم فاطمه ( سلام ا... عليها ) را از فدک محروم نکردند مگر اينکه خواستند علی ( عليه السلام ) برای مبارزه در امر خلافت تقويت نگردد و به همين جهت خُمس را در مورد بنی هاشم تعطيل کردند ؛ زيرا ، شخص فقير و بی پول ، کوچک و خوار می گردد و خود را با کسب و کار مشغول کرده و زميـنه ای بـرای رياست پيدا نمی کند. »

امام مُعتزلی به نقل از استاد خود علی بن فارقی می گويد : « اگر در آن روز ابوبکر فاطمه ( سلام ا... عليها ) را به مُجـرّد ادعـايش تأييـد می کرد و فـدک را به او مـی داد ، روز ديگـر مـی آمـد و می گـفـت : " خلافت از آنِ شوهرم است " و بدين طريق ابوبکر را از مقامش معزول می داشت.

در پايانِ بحث ، خوب است به اين نکته اشاره کنيم که برخورد اميرالمؤمنين علی ( عليه السلام ) و امامان ديگر در زمانهای مختلف نسبت به قضيه فدک ، نشانگر اين موضوع بوده که فدک تنها به عنوان يک مسئله مادی مطرح نبوده ، چرا که هيچ کدام از امامانِ اهل بيت ( عليهم السلام ) بعد از غصب نخستين ، هرگز در امر فدک دخالت نکردند _ نه حضرت علی ( عليه السلام ) در دوران حکومتش و نه امامان ديگر _ بلکه مطرح شـدن مسـئله فـدک از جانب علی ( عليه السلام ) و همسرش فاطمه زهرا ( سلام ا... عليها ) تنها ، برای تثبيت مسئله ولايت و جلوگيری از انحراف امتِ اسلامی ، پس از رحلت پيامبر اکرم ( صلّی ا... عليه و آله و سلم ) بوده است.   

 

 

 

 

 

  مناسبتنامه معارف پرسش و پاسخ تماس با ما

کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به موسسه خیریه عسکرالمهدی (عج) می باشد.