شهادت امام صادق ( عليه السلام ) را تسليت عرض می نماييم.

        امام صادق ( عليه السلام ) در ماه ربيع الاول سال ۸۳ هجری در زمان خلافت عبدالملک بن مروان اموی به دنيا آمدند و در ماه شوال يا ماه رجب سال ۱۴۸ هجری در زمان خلافت ابو جعفر منصور عباسی در سن ۶۵ سالگی به شهادت رسيدند. ايشان شيخ الائمه نام داشتند ، زيرا ؛ نسبت به ائمه ديگر طولانی تر عمر نمودند.

        عمر نسبتاً طولانی آن حضرت و شرايط سياسی آن دوره - در زمان حکومت امويان و عباسيان - فرصتی طلايی برای امام به وجود آورد که بساط افاضه و تعليم را بگستراند و به تعليم و تربيت و تاسيس حوزه علمی عظيمی بپردازد و جمله « قالَ الصّادقُ » شعار علم حديث شود و به نشر و پخش حقايق اسلام موفق گردد.

        وقتی به احوال و زندگی و سخنان امام صادق ( عليه السلام ) مراجعه می کنيم ، می بينيم ظاهر زندگی آن حضرت با پيامبر ( صلی ا... عليه و آله و سلم ) و امام علی ( عليه السلام ) فرق دارد. در زمان امام صادق ( عليه السلام ) گروهی پيدا شدند که سيره رسول خدا ( صلی ا... عليه و آله و سلم ) را در زهد و اعراض از دنيا به اين نحو تفسير می کردند که مسلمانان هميشه و در هر زمانی ، بايد کوشش کنند تا از نعمتهای دنيا احتراز ^۱ نمايند و به اين مسلک و روش خود نام زهد می دادند و خودشان در آن زمان به نام « متصوّفه » خوانده می شدند.

        روزی يکی از همين گروه نزد امام صادق ( عليه السلام ) رسيد و ديد که امام جامه سفيد و لطيف و زيبايی پوشيده اند ، لذا ؛ خطاب به امام ( عليه السلام ) گفت : « يابن رسول ا... ! سزاوار نيست که خود را به دنيا آلوده سازيد! » امام صادق ( عليه السلام ) فرمودند : « ممکن است اين گمان برای تو از وضع زندگی رسول خدا ( صلی ا... عليه و آله و سلم ) و صحابه پيدا شده باشد و گمان کرده باشی که اين روش زندگی يک وظيفه است؟! رسول خدا ( صلی ا... عليه و آله و سلم ) در زمان و جايی زندگی می کردند که فقر و تنگدستی جامعه را در بر گرفته بود و عامه مردم از داشتن وسايل و لوازم اوليه زندگی محروم بودند. حال ، اگر در عصر و زمانی وسايل و لوازم فراهم باشد ، ديگر دليلی برای آن طرز زندگی نيست ؛ بلکه سزاوارترين مردم برای استفاده از موهبتهای الهی ، مسلمانان و صالحانند نه ديگران. »

        امام صادق ( عليه السلام ) به اقتضای زمان ، زندگی را بر خاندان خود توسعه داده بودند. در يک زمان نرخ گندم ترقّی کرد و قحطی آمد. امام ( عليه السلام ) به خادم خود فرمودند : « چقدر گندم ذخيره داريم؟ » عرض کرد : « زياد داريم و تا چند ماه ما را بس است. » امام ( عليه السلام ) فرمودند : « همه آنها را ببر و در بازار به مردم بفروش. » خادم عرض کرد : « اگر بفروشم ديگر نخواهيم توانست گندمی تهيه کنيم. » امام ( عليه السلام ) فرمودند : « لازم نيست ، پس از آن ؛ مثل ساير مردم روز به روز از نانوايی تهيه خواهيم کرد. » سپس ؛ دستور دادند از آن به بعد خادم نانی که تهيه می کند ، نيمی  جو و نيمی  گندم  باشد  ، يعنی ؛ از همان نانی باشد که اکثر مردم استفاده می کردند و امام ( عليه السلام ) در اين رابطه فرمودند : « من تمکّن دارم به فرزندان خودم در اين سختی و تنگدستی نان گندم بدهم ، اما ؛ دوست دارم خداوند ببيند که من با مردم مواسات ^۲ می کنم. »^۳

        زهد به آن معنا نيست که شخص خود را از نعمات دنيا محروم کند ؛ بلکه به آن معناست که در دل و درونش به دنيا وابستگی نداشته باشد و هيچگاه ، دنيا هدف نهايی او قرار نگيرد.

        زهد به معنی ؛ عزت نفس و مناعت طبع و بلند نظری است.

        خوب است که انسان در همه حال و همه زمانها نسبت به امور مادی بی اعتنا باشد و دين را به دنيا و فضيلت و اخلاق را به پول و مقام نفروشد ، به امور مادی به چشم وسيله نگاه کند ، نه به چشم هدف و مقصد.

        حضرت علی ( عليه السلام ) می فرمايند : « تأسّف نخوريد بر آنچه از ماديات دنيا از شما فوت می شود و شاد نگرديد بر آنچه خدا به شما می دهد. هر کس بر گذشته اندوه نخورد و برای آينده شادمان نشود ، بر هر دو جانب زهد دست يافته است. »

        در جای ديگر فرمودند : « دلهای خود را از دنيا خارج کنيد ، قبل از آنکه بدنهايتان را از دنيا خارج کنند. »

        پس ؛ دل خود را از دنيا و تمامی مواهب آن تخليه کن تا به مرحله زهد دست يابی و بدان اين نوع از زهد هيچگونه منافاتی با بهره مند شدن از نعمات پروردگار ندارد.  ^۴     

۲. مواسات : غمخواری و ياريگری و مددکاری به مال. معاونت ياران و دوستان و مستحقان است در معيشت و تشريک ايشان در قوت و مال.

۳. بيست گفتار / استاد مرتضی مطهری / صفحات ۱۶۵ الی ۱۷۷

۴. چهل منزل سلوک / سيد کاظم ارفع / صفحات ۱۳۵ الی ۱۳۹