شهادت امام رضا ( عليه
السّلام ) را تسليت عرض می نماييم.
«
قُل لا اَسئَلُکُم عَلَيه اَجراً اِلّا المَودَه فِی القُربی : بگو پاداشی از شما
نمی خواهم ، مگر ؛ محبّت نزديکان.
» ( سوره شوری / آيه ۲۳ )
حضرت امام رضا ( عليه السّلام ) درباره آيه
مودّت فی القربی
- در مجلس مأمون که جماعت کثيری از علمای عراق جمع بودند - چنين فرمودند : «
و امّا درباره محمّد ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) خداوند عزّوجلّ محبّت و
مودّت اهل بيتش را بر امتش واجب نمود و خداوند به رسول خود امر فرمود که اجر خود
را در مودّت امت به اهل بيتش قرار دهد تا آنکه امت به واسطه شناختن اهل بيت ، آنها
را دوست داشته و دائماً به نسبت مستقيم معرفت به آنها ، درجه حب و دوستيشان بالا
رود ؛ چرا که مودّت ، طبعاً ، به مقدار معرفت فضل و درجه آنها خواهد بود. همين که
خداوند مودّت اهل بيت را در قرآن مجيد واجب شمرد ...
» بر گروهی اين معنی سنگين آمد و اطاعت از اهل بيت برای آنان سنگين بود ، لذا ؛
جماعتی از صحابه اين امر را پذيرفتند و اين جماعت همان کسانی بودند که عهد خدا را
در وفای به آن نشکستند و وفادار بودند ، ولی ؛ اهل نفاق و دشمنی ولايت ائمه را
نپذيرفتند و آن را از مجرای خود منحرف نمودند و از آن حدّی که خدا معين فرموده بود
برگردانيدند و گفتند که مقصود از
قربی
تمام قريش و جماعت عرب است و مراد تمام افرادی هستند که مسلمان شده و دعوت آن حضرت
را پذيرفته اند.
پس ؛ حضرت رضا ( عليه السّلام ) در
ادامه حديث فرمودند : «
... اگر به فرض ، اين معنی هم صحيح باشد ، لکن ؛ چون می دانيم که مودّت تابع
قرابت بيشتر می باشد ، به همان ميزان بايد مودّت بيشتر باشد.
»
ابن عباس نقل کرده است که چون آيه مودّت به قربی نازل شد ، اصحاب عرض کردند : «
يا رسول ا...! اين افرادی که خداوند ما را به مودّت آنان امر فرموده است ، چه
کسانی هستند؟ » حضرت رسول ا... ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) فرمودند : «
علی ، فاطمه و اولاد علی و فاطمه.
»
لکن ؛ آنها با رسول خدا ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) از در انصاف درنيامدند و
حقّ پيامبر ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) را درباره ذرّيه اش بجای نياوردند ،
آن حقّی که خدای بر امت رسولش منت گزارده و به عنوان مزد رسالت از آنها خواسته است
، آن حقّی که زبان ها از ادای شکرانه اش عاجزند و آنان اين حقّ را ادا نکردند ؛ در
حالی که سزاوار بود بعد از اين
خطاب الهی
اهل بيت رسول خدا ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) را همچون چشمان خود حفظ نموده ،
آنان را از هر گزندی محفوظ بدارند ، به جهت ؛ حفظ مقام رسول خدا ( صلّی ا... عليه
و آله و سلّم ) و به جهت محبّت به ايشان.
مودّت
و محبّتبدون معرفت و شناختِ محبوب حاصل نمی شود. وقتی محبّت و مودّت ذوی القربی واجب می
گردد ، در اصل ؛ وجوبِ شناخت و درک مقام ذوی القربی مطرح می شود و امر به معرفت
آنان ، امر به معرفت ا... که علت غايی خلقت است می گردد ، پس ؛ بندگان به واسطه
محبّت ذوی القربی به
شناخت خدا
دست می يابند.
رساله مودّت / محمّد حسين حسينی
طهرانی / صفحات ۳۳ و ۲۱۰ و ۲۱۱