امام صادق ( عليه السّلام ) می فرمايند : « لا نعبُدُهم الّا حَبا ، هَلِ الدّين الّا الحُب : ما خدا را عبادت می کنيم ، چون خدا را دوست داريم ، آيا دين به جزء دوست داشتن است؟! » ^۱

        حقيقت  محبّت  رابطه ای است که محبّ را به محبوب متّصل می کند ؛ به گونه ای که آنی و کمتر از آنی محبّ را از محبوب غافل نمی نمايد. لازمه اين نوع محبّت ، اين است که دل در گرو محبوب اصلی ، يعنی ؛ ذات مقدّس خداوند باشد و از محبّت اغيار ( غير خدا ) خالی باشد.

                     تا هست غم خودت  نبخشايندت     تا با  تو ، تو  هست ، هيچ ننمايندت

                     تا از خود و هر دو کون فارغ نشوی     اين در مزن ای خواجه که نگشايندت

        لذا ؛ محبّ خدا بايد خانه دل را به کلّی از ما سوی ا... ( غير خدا ) تخليه کند تا جذبات الهی ، او را به سوی خود کشاند.

         مفضَّل بن عمر از امام صادق ( عليه السّلام ) درباره عشق سؤال کرد.

        امام ( عليه السّلام ) فرمودند : « قلوبٌ خُلَّت عَن ذکر ا... فَاذاقَها ا... حٌبَّ غَيرهِ : خداوند تبارک و تعالی دلهايي را که از ياد او خالی گردد ، از محبّت خودش تهی می کند و محبّت غير خود را در آنها جايگزين می نمايد. »

        ولی ؛ آن دلی که لبريز از عشق حضرت حقّ است و مطيع و تسليم اوست تا مرحله رفع حجاب بين خود و خدايش پيش می رود. ^۲

        از آنجا  که دوست داشتنِ  هر چيز  مستلزم  دوست داشتن  همه  متعلّقات آن است و باعث می شود که انسان در برابر هرچيزی که از جانب محبوب است سر تسليم فرود آورد ، بر هر شخص لازم است تا با پيروی از رسول خدا ( صلّی ا... عليه و اله و سلّم ) و با انجام اوامر الهی ، محبّت را از ناحيه پروردگارش جلب کند.

        در قرآن مجيد در آيه ۳۱ سوره آل عمران - در همين رابطه - چنين آمده است : « قُل إِن كُنتُم تُحِبُّون ا... فَاتَّبِعُونِي يُحبِبكُمُ ا... ... : بگو كه اگر خدا را دوست داريد ، پس ؛ مرا پيروي كنيد تا خدا هم شما را دوست بدارد ...»

        همچنين ؛ بر بنده واجب است که اخلاص را در اعمال خود لحاظ کند تا همانطور که او خدا را دوست دارد و به خاطر محبّت او هر عملی را انجام می دهد ، خدا هم او را دوست بدارد و همانطور که او برای خدا است ، خدا هم با او باشد. ^۳

علامات محبّت :

        ۱. در دل او محبّت دنيا و آخرت نباشد.

خداوند متعال به حضرت عيسی ( عليه السّلام ) وحی فرستادند : « ای عيسي! هرگاه باخبر شوم که در دل بنده ام حبّ دنيا و آخرت وجود ندارد ، آن را از محبّت خود پُر می سازم. »

        ۲. وسايل وصول به محبوب را دوست بدارد و مطيع او باشد.

از جمله وسايل وصول به محبوب ؛ طاعات و عبادات ، انجام فرايض ، ترک نواهی ، تمسّک به دوستان خدا و پاکان و نيکان و اولياء الهی است و اينکه در جميع اوامر و نواهی ، خداوند را اطاعت کند و مخالفت حکم او را ننمايد.

        ۳. از موانع وصول محبوب ( هرآنچه غير خدا است ) بر حذر باشد.

        ۴. طاعت بسيار خود را اندک بداند.

        ۵. هر چه اختيار می کند ، غرض او طلب رضای محبوب باشد. ^۴

        حقيقت عبوديت ، عبوديتی است که به خاطر خدا انجام شود. ^۵

حبّ  بنده باعث  قُرب او به خدا گشته و او را خالص برای خدا می سازد و بندگيش را منحصر در خدا می کند و محبّت خدا به او نيز ، باعث نزديکی خدا به او می گردد و در نتيجه ؛ حجابها و ابرهای غيبت از بين می رود. ^۶