بخشش به دو معنا است : ۱- بخشش از گناه و عفو آن که با صفت غفّاريت خداوند ارتباط دارد. مطابق اين صفت ، خداوند روی گناهان بندگان را می پوشاند و از آنها درمی گذرد ؛ البته ، اين در حد گذشت خدا از حق خود است. پروردگار از وظيفه ای که بنده در مقابل او بايد انجام دهد می گذرد. برای مثال ، نماز از وظايف بندگان است ؛ اگر در ادای آن کوتاهی کنيم ، حق خداوند را به جای نياورده ايم و خداوند با بخشش از آن در می گذرد. اگر چه ؛ حق النفس و حق الناس ، همچنان بر گردن ماست و بايد آنها را درست کنيم تا بتوانيم از اين مرحله عبور نماييم.

        نکته ای که بايد اضافه کرد اينکه با بخشش خداوند ، آثار گناه از بين نمی رود ؛ ولی ، هنگامی که انسان به مراتب بالای معنوی برسد ، خداوند تمام آثار معاصی او را نيز می پوشاند.

       بخشش خداوند ، از کرامت و بزرگواری آن ذات احدی برمی خيزد. هر بزرگی به خاطر عظمتش ، وسعت در بخشش دارد. هر بنده ای که خود را در وسعت منش و کمال ببيند در برابر بنده ديگر بخشنده خواهد بود. خداوند که در کمال مطلق است ، چگونه از خطاها درنگذرد؟!!

        ۲- عطای نعمت و رحمت بيکران بر بندگان و مخلوقات. اين تعبير نيز در سراسر زندگی معلوم و مشخص است. هر گوشه عالم را که بنگريم و به هر قطعه ای از اين عرصه خلقت که نظاره کنيم ، آن را در وسعت مقام می بينيم و بلندترين جايگاه را برای آن مشاهده می کنيم. خداوند بخشاينده است و اين به معنای عطای بدون توقّع است. خداوند به همه بندگان نعمت می دهد و از هيچ کدام توقّع پاسخگويی ندارد.

        ما می بينيم که بندگان خداوند در مقابلش ناسپاسی بسيار می کنند ؛ اما ، حضرت حق باز هم می بخشد و در می گذرد و از افاضه رحمت دست نمی کشد. باری تعالی در کمال وسعت و مناعت طبع است و بدون هيچ گونه منت گذاری ، به بندگان بخشش و عطا می کند.

        در هر صورت ؛ هر دو معنا از بخشايندگی حضرت حق ، جلوه هايی از عظمت او هستند و شايد به همين دليل است که بندگان جرأت بر ارتکاب به معصيت پيدا می کنند. اگر بنده ای بداند که خداوند از او نمی گذرد ، خوف در ارتکاب به خلاف خواهد داشت و به محض اينکه بداند پروردگار پاسخ عمل زشتش را خواهد داد ، در مقابل او سر به اطاعت فرو خواهد برد و از عمل خود پشيمان شده و از ارتکاب دوباره به آن پرهيز خواهد نمود.

        به هر حال ، اين نشانه عظمت حضرت حق و کوچکی بندگان است ؛ اما ، آيا ما می توانيم پاسخ اين همه نعمت خداوند را بدهيم و آيا می توانيم جلوی ناسپاسی خود را بگيريم؟!