نام مبارک نهمين اختر تابناک امامت و ولايت « محمّد » و کنيه ايشان « ابوجعفر » و از القاب مشهور آن حضرت « تقی » و « جواد » است.

امام جواد ( عليه السّلام ) در ماه رمضان سال ۱۹۵ هـ . ق . در شهر مدينه ديده به جهان گشودند و در زمان شهادت پدر بزرگوارشان - حضرت امام رضا ( عليه السّلام ) - حدود هشت سال داشتند.

آن حضرت در سن بيست و پنج سالگی به شهادت رسيدند و در کنار قبر جدّشان حضرت موسی بن جعفر ( عليه السّلام ) در قبرستان قريش واقع در بغداد به خاک سپرده شدند. ^۱

        امام جواد ( عليه السّلام ) در تاريخ زندگی امامان شيعه نخستين شخصی هستند که در سن کم و در دوران خردسالی - حدود هفت يا هشت سالگی - به مقام امامت رسيدند و بعد از ايشان فرزندشان حضرت امام هادی ( عليه السّلام ) هم در سن حدود هشت سالگی و سپس ؛ حضرت مهدی ( عجّل ا... تعالی فرجه شريف ) هم در سن پنج سالگی به امامت رسيدند و اين امر تکرار شد.

        در همان ايّام زندگانی امام رضا ( عليه السّلام ) و امام جواد ( عليه السّلام ) اين سؤال مطرح بود که چگونه کودکی در سن هشت سالگی می تواند به مقام امامت برسد؟ و حضرت رضا ( عليه السّلام ) با يادآوری قدرت و حکمت الهی و مشيّت خدا و مقايسه آن با نبوّت حضرت عيسی ( عليه السّلام ) در خرد سالی ، به اين سؤال پاسخ می دادند.

        خيرانی می گويد : « پدرم گفت که در خراسان در محضر حضرت رضا ( عليه السّلام ) بودم ، يکی از حاضران به آن حضرت عرض کرد : " اگر برای شما پيش آمدی رُخ داد ، به چه کسی به عنوان امام رجوع کنيم؟ " امام رضا ( عليه السّلام ) در پاسخ فرمودند : " به پسرم « ابوجعفر » مراجعه کنيد. خداوند حضرت عيسی ( عليه السّلام ) را در سنّی کمتر از « ابوجعفر » پيامبر شريعت تازه اش نمود ، بنابراين ؛ مانعی ندارد که همان خدا ، حضرت جواد را در کودکی به امامت برساند. " » ^۲

        يک  روز  در  مدينه ، ‌يکی از شيعيان به خاطر احسانی که کرده بود ، ‌بسيار خوشحال به نظر می رسيد. به محضر امام جواد ( عليه السّلام ) آمد.‌ امام ( عليه السّلام ) پرسيدند : « علّت چيست که تو را اينگونه شادمان می نگرم؟ »

او جواب  داد : ‌ « ای  پسر  رسول  خدا!  از پدرت شنيدم که می فرمودند : " سزاوارترين روز برای شادی کردن ، ‌آن روزی است که خداوند به انسان توفيق نيکی کردن و انفاق نمودن به برادران دينی را دهد. " ‌امروز به ده نفر از برادران دينی ام که فقير و عِيالمند بودند و از فلان ديار نزد من آمده بودند ، فلان مقدار پول و خواربار دادم ، از اين رو خوشحال هستم. »

        امام جواد ( عليه السّلام ) فرمودند : « سوگند به جانم که‌ سزاوار است تو خوشحال باشی ، ‌اگر عمل نيک خود را حبط و پوچ نساخته باشی و يا بعداً حبط و پوچ نکنی. » او عرض کرد : « با اينکه من از شيعيان خالص شما هستم ، چگونه عمل نيکم را حبط و پوچ می کنم؟ »

امام جواد ( عليه السّلام ) فرمودند : « با همين سخنی که گفتی کار نيک و انفاقهای خود را حبط و پوچ نمودی. » ( يعنی ؛ ادّعای شيعه خالص بودن ، کار ساده ای نيست. )

        امام جواد ( عليه السّلام ) فرمودند : « خداوند در قرآن مجيد فرموده است : " لَا تُبطِلُوا صَدَقاتِکُم بِالمَنِّ وَ الاَذَی : بخششهای خود را با منّت و آزار ، باطل و پوچ نسازيد. " خدای تعالی در اين آيه نفرموده است تنها منّت و آزار بر آنان که بخشايشی می کنيد ؛ بلکه خواه منّت و آزار بر آنان باشد يا ديگران و حال ؛‌ آيا به نظر تو آزار به آنان ( بخشش گيرندگان ) شديدتر است يا آزار به فرشتگان مراقبِ اعمال تو و فرشتگان مقرّب الهی و يا آزار به ما؟ »

او عرض کرد : « بلکه آزار به فرشتگان و آزار به شما شديدتر است. » امام جواد ( عليه السّلام ) فرمودند : « تو فرشتگان و مرا آزار دادی و بخشش خود را باطل نمودی. » او عرض کرد : « چرا باطل کردم و شما را آزار دادم؟ » امام جواد ( عليه السّلام ) فرمودند : « اينکه گفتی چگونه باطل نمودم با اينکه من از شيعيان خالص شما هستم؟! » ( همين ادّعای بزرگ ، ما را آزار داد. )

        سپس ؛ فرمودند : « وای بر تو! آيا می دانی شيعه خالص ما کيست؟ شيعه خالص ما ؛ جبرئيل ، مؤمن آل فرعون ، حبيب نجّار ، صاحب ياسين ، سلمان ( ره ) ، مقداد ( ره ) و عمّار ( ره ) هستند ، تو خود را در صف اين افراد برجسته قرار دادی و با اين ادّعا فرشتگان و ما را آزردی. »

        آن مرد به گناه و تقصير خود اعتراف کرد و استغفار و توبه نمود و عرض کرد : « اگر نگويم شيعه خالص شما هستم ، پس چه بگويم؟ » امام جواد ( عليه السّلام ) فرمودند : « بگو : من از دوستان شما هستم ، دوستان شما را دوست دارم و دشمنان شما را دشمن دارم. » او چنين گفت و از گفته قبلی اش استغفار کرد.

امام جواد ( عليه السّلام ) فرمودند : « اکنون پاداش بخششهای تو به تو بازگشت نمود و حبط و بطلان آنها برطرف گرديد. » ^۳