|
می نماییم. امام محمد باقر ( عليه السلام ) در روز جمعه _ به روایتی سوم ماه صفر و به روایت دیگری اول ماه رجب _ سال ۵۷ هجری در شهر مدينه چشم به جهان گشودند. آن حضرت از دو سو منتسب به رسول ا... ( صلی ا... عليه و آله ) و امير المومنين ( عليه السلام ) بودند. مادرشان فاطمه دختر امام حسن مجتبی ( عليه السلام ) يکی از زنان بسيار با تقوای زمان خويش بود ، به نحوی که امام صادق ( عليه السلام ) در مورد ايشان فرموده است : « جده ام صديقه بسيار درستکار و درست گفتار بودند و در خاندان حضرت امام حسن مجتبی ( عليه السلام ) زنی به درجه و مرتبه ايشان نرسيده است. »۱ اسم شريف آن حضرت محمد ، کنيه ايشان ابی جعفر و از القاب آنجناب باقر ، شاکر و هادی می باشد. مشهورترين لقب آن بزرگوار باقرالعلوم ، يعنی ؛ شکافنده ( بسيار فرو رونده ) دانشها است ؛ زيرا ، آن حضرت علم و دانش را شکافتند و اسرار آن را آشکار کردند و پرده از ظاهر علم برداشته و باطن آن را هويدا نمودند. در دوران زندگی حضرت امام محمد باقر ( عليه السلام ) دولت اموی در اثر قيام امام حسين ( عليه السلام ) رو به ضعف و زوال رفت و عباسيان فعاليت خويش را آغاز نمودند. اين فرصت مناسبی برای اين پيشوای آسمانی بود تا حقايق اسلام را بيان فرمايند و پرده های جهالت و نادانی را از افکار و عقايد خرافی مردم برطرف ساخته و اصول و مبانی درست و حقيقی اين دين الهی را به طور صحيح به آنان تعليم داده و اثبات نمايند. از جمله علومی که امام محمـد باقر ( عليـه السـلام ) به تعليم و بيان آن پرداختند ؛ اصول و فقه اسلامی ، طب ، رياضيات ، نجوم ، اخلاق و شيمی بود که گروه بی شماری در همين مکتب تربيت شدند. اصحاب حضرت بيش از چهارصد و نود و چهار نفر بودند که هر يک از آنها از شخصيتهای مهم علمی و دارای آثار فقهی و کتب تصنيفی بودند و همگی منشأ فقه و علوم و فنون اسلامی برای آيندگان گرديدند. مکتب علمی و تربيتی امام باقر ( عليه السلام ) مکتب فضيلت و احسان بود. در اين دوران درهايی از انواع و اقسام علم و دانش گشوده شد که در تاريخ اسلام بی سابقه بوده است. فردی به محضر امام ( عليه السلام ) رسيد و سوال کرد : « چه کسی را عبادت می کنيد؟ » امام باقـر ( عليه السلام ) فرمودند : « ا... را. » پرسيد : « او را ديده ايد؟ » حضرت فرمودند : « آری. اما ، نه با چشـم سر ؛ بلکه با چشـم دل و حقـيقت دل ؛ زيرا ، دلها او را به واسطه حقيقت ايمان درک می کنند و می بينند. او با قياس شناخته نمی شود [ يعنی ؛ او را با هيچ موجودی نمی توان مقايسه کرد. ] با حواس درک نمی گردد [ يعنی ؛ با اندامهای حسی نمی توان او را حس کرد. ] توصيف به آيات خويش می شود [ يعنی ؛ خودش فقط می تواند خودش را توصيف کند. ] و با دلايل اثبات می گردد. » آن مرد از محضر امام ( عليه السلام ) مرخص شد در حالی که می گفت : « الله اعلم حيث يجعل رسالته : خداوند آگاه تر است از اينکه رسالتش را نزد چه کسی قرار دهد.» ۲ روايت شده است که حضـرت امـام محمـد باقـر ( عليه السلام ) به جابـر جعفی فرمـودند : « آيا فکـر می کنی همين که بگويی من علی را دوست دارم و ولايت او را قبول دارم ؛ ولی ، از اعمال آن حضرت و منش ايشان پيروی نکنی ، کفايت می کند؟ آيا اين محبت به کارت می آيد؟ پس ، از خدا بترس و بدان که محبوب ترين بندگان نزد خدا کسی است که از محارم الهی پرهيز کند و عمل به واجبات الهی نمايد. به خدا قسم که تقرب به خدا فقط از راه طاعت او به دست می آيد و ما براتی از آتش جهنم برای شما نداريم. هر که مطيع امر خداست ؛ دوست ماست و هر که معصيت خدا را می کند ؛ دشمن ماست و به ولايت ما نمی توان رسيد ؛ مگر به پرهيزگاری و عمل صالح. » ۳ اميد است که در پرتو تولد اين مولود مبارک قلبهايمان به نور ايمان روشن شود و در اين راه استوار گام برداريم. ۱. سیره عملی اهل بیت ،
امام محمد باقر علیه السلام / سید کاظم ارفع / صفحه ۷ ۲. سیره عمل اهل بیت ، امام محمد باقر علیه السلام / سید کاظم ارفع / صفحه
۵۸ ۳. منتهی الامال / میرزا عباس قمی |
