|
ولادت امام محمد باقر ( عليه السلام ) بر تمامی مسلمانان جهان مبارک باد.
امام محمد باقر ( عليه السلام ) می فرمايند : « ای جابر ! حرص زياد را با قناعت از بين ببر. با کوتاه کردن آرزو ، حلاوت و شيرينی زهد را به دست آور و دل را هم با ياد خدا در خلوتها نرم و خاضع کن. » ۱ زهد عبارتست از ؛ بی رغبتی به دنيا و اينکه با قلبت طالب دنيا نباشی ؛ مگر ، به قدر ضرورت جسم. زهد در دنيا با وجود ثروت و خدمه و امثال آن منافات ندارد ؛ مگر آنکه کسی قلباً ثروت را دوست داشته باشد و ثروت او را از ياد خدا غافل کند. امير المومنين ( عليه السلام ) می فرمايند : « تمام زهد در دو کلمه قرآن خلاصه می شود ؛ " کيلا تاسوا علی ما فاتکم و لا تفرحوا بما اتاکم : کسی که بر گذشته افسوس نخورد و به آنچه به دستش آمده شاد نشود ، دو طرف زهد را رعايت کرده است. " » ۲البته ، چون اکثر مردم به خاطر ضعف نفسی که دارند با جمع آوری ثروت و امثال آن ميل و رغبتشان به دنيا تحريک می شود ، زهدِ آنها فقط با ترک ثروت محقق می گردد. زاهد حقيقی سه نشانه دارد ؛ ۱- برای آنچه به دست می آورد ، خوشحال نمی شود و برای آنچه از دست می دهد ، اندوهگين نمی گردد که اين نشانه زهد و بی رغبتی به مال است. ۲- ستايش و نکوهش در نظرش يکی می باشد و اين علامت زهد و بی رغبتی به جاه و مقام است. ۳- فقط با خدای تعالی مانوس می باشد و حلاوت طاعت بر قلبش غلبه کرده است. زهد کليد درِ آخرت و رهايی از آتش است و آن عبارت از ترک تمام چيزهايی است که تو را از خدا غافل می کند ، بدون آنکه بر آنها افسوس بخوری يا دچار عجب و خود پسندی شوی يا در انتظار بازگشت آنها باشی يا به دنبال حمد و ثنايی بر عمل خود باشی و يا در طلبِ عوض بر کار خود باشی ؛ بلکه از دست دادن آنها را راحت و وجودشان را آفت بدانی و دائماً از هر آفتی به سوی راحت بگريزی. زاهد کسی است که آخرت را بر دنيا ، ذلت را بر عزت ، کوشش را بر راحت ، گرسنگی را بر سيری ، سلامتی عقبی را بر محبت دنيا و توجه را بر غفلت ترجيح دهد. نفسش در دنيا باشد و قلبش در آخرت. يکی از ثمرات زهد سخاوت است ؛ همانطور که از ثمراتِ رغبت به دنيا بخل است. در مقام زهد اگر مال از دست انسان برود ، قناعت شايسته است و اگر به دست بيايد ، سخاوت و بخشش به اهلش و احسان به ديگران سزاوار است. سخاوتمند به خدا نزديک است و خداوند در هنگام لغزش حفظش می کند. دنيا چون پل عبور برای آخرت و محل گذراست و جای ماندن نيست ؛ پس ، به گذرگاه ، نبايد دل بست و فريب ظاهرش را نبايد خورد ؛ زيرا ، همچون مار خوش خط و خالی است که ظاهرش نرم و زيبا و باطنی زهر آگين و کشنده دارد. زهد تخليه دل از دنيا و مواهب آن است و اين نوع زهد هيچ گونه منافاتی با بهره مند شدن از نعمات پروردگار ندارد. در اين منزل هر چقدر از علايقمان نسبت به ماديات ، همسر و فرزند کاسته شود ، برای سير به منازل بعد مستعد تر می شويم و رسيدن به اين مرحله اقتضاء می کند که سالک مالک نفس خويش شود ونگذارد دلش به هر چيز بی ارزش و زود گذر دنيا وابسته گردد. مولا امير المومنين ( عليه السلام ) می فرمودند : « دلهای خود را از دنيا خارج کنيد ، قبل از آنکه ابدانتان را از دنيا خارج کنند. » ۳ عمده ترين مسئله ای که جلوی پيشرفت ما را می گيرد ، همان آرزو و آمال دور و دراز ما است. محبت و تعلق به دنيا ، انسان را از هر کمال و فضيلتی دور می گرداند. کسی که پای خود را به زنجير شهوات بسته ، هرگز نمی تواند از نردبان ترقی و تعالی بالا رود ؛ اما ، انسان کامل دست از لذايذ طبيعی و نفسانی بر می دارد و تمام همّ خود را مصروف کسب معارف و شناسايی مبدأ می کند تا آنکه از اين تنگنای عالم طبيعت به فضای عالم حقيقت راه پيدا کند و آن وقت اثر زهد خود را خواهد ديد.۴
۱- امام محمد باقر ( عليه السلام ) / سيد کاظم ارفع
۲- اخلاق / مرحوم سيد عبد ا... مشير / صفحه ۳۹۹ ، ۴۰۰ ، ۴۰۳ ۳- چهل منزل سلوک / سيد کاظم ارفع / صفحه ۱۳۷ ، ۱۳۹ ۴- سير و سلوک / بانو مجتهده امين / صفحه ۱۴۷ ، ۱۵۴ |
