«
يَا أيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغ ما أنزِلَ إِلَيكَ مِن رَبِّکَ وَ إِن لَم تَفعَل
فَما بَلَّغتَ رِسَالَتَهُ وَ ا... يَعصِمُكَ مِنَ النَّاسِ ... : ای پيامبر! آنچه
را که از جانب خدا بر تو نازل شده است ، کاملاً به مردم ابلاغ کن که اگر چنين نکنی
؛ رسالت خويش را انجام نداده ای ، خداوند تو را از ( خطرات احتمالی ) مردم محافظت
خواهد نمود.
» ( سوره مائده / آيه ۶۷ )
عموم مسلمين ( شيعه و سنّی )
۲
اتفاق نظر دارند که شأن نزول اين آيه
مبارکه داستان
غدير خم
است که در بازگشت از سفر
حجه
الوداع
بر رسول اکرم (
صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) نازل گرديده و آن حضرت علی بن ابيطالب اميرالمؤمنين
( عليه السّلام ) را به عنوان «
ولی
» معرفی فرموده و دست آن بزرگوار را گرفته اند و به حاضرين - که گفته اند تا
۱۲۰
هزار نفر بودند - نشان داده اند
و فرموده اند : «
مَن کُنتُ مَولاهُ فهذا علیٌ مولاهُ
» و درنتيجه مصداق ابلاغ «
ما اُنزِلَ اِلَيک
» را در نصب اميرالمؤمنين علی ( عليه السّلام ) در غدير خم به عنوان
ولی
و
جانشين پيامبر
( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) تطبيق فرموده اند.
امّا ؛ استدلال به آيه ابلاغ بر خلافت و امامت اميرالمؤمنين ( عليه السّلام ) به
ضميمه حديث غدير خم بسيار روشن است و شواهد و قرائن بسياری در اين باره وجود دارد
که منظور از کلمه «
مَن کُنتُ مَولاهُ فهذا علیٌ مولاهُ
» «
ولايت امر
» و «
اولويت به تصرف
» در امور است ؛
چراکه تنها خلائی که احساس می شد بعد از پيامبر ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) به
وجود آيد ، خلاء رهبری امت بود.
شاهد بر اينکه منظور رسول اکرم ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) از
کلمه «
مولی
» ، «
ولايت امر
» بوده ؛ اين است که پيامبر ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) ابتدا از مردم اقرار
به ولايت خود گرفتند و فرمودند : «
آيا من بر شما از خودتان اولی تر نيستم؟
» و
همگی جواب دادند که آری! تو مولای ما هستی ، در نتيجه ؛ احتمال اينکه مراد از «
مولی
» ، ناصر يا مُحب ، يعنی ؛ ياور يا دوست باشد ، منتفی است.
همچنين ؛ حاضرين در آن روز که از ۷۰ تا ۱۲۰ هزار نفر گفته شده اند ، به
اميرالمؤمنين علی ( عليه السّلام ) تبريک گفتند و بيعت نمودند ؛ در حاليکه دوستی و
ياوری حضرت به مردم يا مردم نسبت به حضرت ، نيازی به تبريک و بيعت ندارد.
شاهد ديگر بر اين مدعا نزول آيه کريمه : «
... اليَومَ أكمَلتُ لَكُم دِينَكُم وَ أتمَمتُ عَلَيكُم نِعمَتی ...
» ( سوره مائده / آيه ۳ ) است که به مناسبت همين روز نازل شده است ، زيرا ؛ کمال
دين با يک امر اصولی انجام می شود ، نه تنها با محبّت منهای اطاعت و فرمانبرداری و
آن نيست ؛ مگر ، اعلان «
ولايت امر
» و رهبری حضرت اميرالمؤمنين علی بن ابيطالب ( عليه السّلام ) به دست رسول اکرم (
صلّی ا... عليه و آله و سلّم ).
۱. حدود ۱۴
حديث در
« الدر المنثور
سيوطی » / جلد ۱
/
صفحات ۲۹۳ و ۲۹۴
، ۲۳ حديث در تفسير « البرهان » / جلد 1 / صفحات
۴۷۹ و ۴۸۰ ، فضائل الخمسه / جلد ۲ / صفحات ۱۳ الی ۱۸
۲. احقاق
الحق / جلد ۲ / صفحه ۴۱۵ ، دلائل الصدق / جلد ۲ / صفحه ۸۳
منبع :
طوفان امت و کشتی نجات / آيت ا... سيد محمّد
مهدی موسوی خلخالی