انگلیسی

بسمه تعالی

    

عید سعید غدير خم بر تمامی شيعيان مبارک باد.

 

        « امروز دين شما را برايتان کامل نمودم و نعمت خود را بر شما تمام کردم و اسلام را به عنوان دين شما راضی شدم. » ( سوره مائده / آيه ۳ )

        در روز ۱۸ ذيحجه سال دهم هجرت ، پيامبر گرامی اسلام ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) هنگام مراجعت از سفر حج در محلی به نام « غدير خم » مأموريت بسيار مهم خود را انجام دادند و آنچه از سوی خداوند بر ايشان نازل شده بود را به مردم ابلاغ نمودند.

دستور الهی چنين بود که علی بن ابيطالب ( عليه السّلام ) جانشين و وصی پيامبر ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) است و بعد از پيامبر ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) مولی و سرپرست امّت خواهد بود و اين ابلاغی بود که دين خدا را کامل و نعمتش را تمام می کرد.

        بيش از ۱۷۰ آيه در قرآن کريم تفسير به ولايت و امامت اميرالمؤمنين علی بن ابيطالب ( عليه السّلام ) شده و علماء شيعه و سنّی در کتابهای تفسير و حديث روايات بسياری در اين باره آورده اند و ما در اين نوشتار اجمالاً به ذکر ۲ آيه بسنده می کنيم :

 

        آيه ولايت 

        قال ا... تعالی : « إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ ا... وَ رَسُولُهُ وَ الَّذينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلوه وَ يُؤتُونَ الزَّكَوه وَ هُم رَاكِعُونَ : همانا سرپرست و ولی شما تنها خدا و پيامبر اوست و آنها که ايمان آورده اند ؛ همانان که نماز را به پا می دارند و در حال رکوع زکوه می دهند. » ( سوره مائده / آيه ۵۵ )

مراد از « ولايت » در آيه مورد بحث عبارت است از « ولايتی » که در آيه ديگری برای رسول اکرم ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) اثبات شده است.

« اَلنَّبِیُّ اَولی بِالمُؤمِنينَ مِن اَنفُسِهِم : پيامبر نسبت به مؤمنين از خودشان اولی است. » ( سوره احزاب / آيه ۶ )

        در آيه مورد بحث ، همين معنای « ولايت » پس از خدای متعال و رسول اکرم ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) به علی بن ابيطالب ( عليه السّلام ) داده شده و به صورت انحصار در اين سه مورد محدود گشته است. به اتفاق شيعه و سنّی اين آيه درباره اميرالمؤمنين علی ( عليه السّلام ) نازل گرديده و احاديث بسياری که به حدّ تواتر رسيده در اين زمينه داريم. ۱

شأن نزول اين آيه چنين نقل شده است که روزی سائلی در مسجد از مردم طلب حاجت کرد ، امّا ؛ کسی به او چيزی نداد ، در اين هنگام ؛ اميرالمؤمنين علی ( عليه السّلام ) در حاليکه در رکوع بودند ، دست خود را به سوی سائل اشاره کردند تا سائل انگشترشان را بردارد و سائل نيز ، چنين کرد. سپس ؛ جبرئيل اين آيه را نازل کرد و گفت : « ای پيامبر! بخوان : " انَّما وَليُّکُم ا... و رَسولُهُ ... . " » 

 

        آيه ابلاغ

        « يَا أيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغ ما أنزِلَ إِلَيكَ مِن رَبِّکَ وَ إِن لَم تَفعَل فَما بَلَّغتَ رِسَالَتَهُ وَ ا... يَعصِمُكَ مِنَ النَّاسِ ... : ای پيامبر! آنچه را که از جانب خدا بر تو نازل شده است ، کاملاً به مردم ابلاغ کن که اگر چنين نکنی ؛ رسالت خويش را انجام نداده ای ، خداوند تو را از ( خطرات احتمالی ) مردم محافظت خواهد نمود. » ( سوره مائده / آيه ۶۷ )

        عموم مسلمين ( شيعه و سنّی ) ۲ اتفاق نظر دارند که شأن نزول اين آيه مبارکه داستان غدير خم است که در بازگشت از سفر حجه الوداع بر رسول اکرم ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) نازل گرديده و آن حضرت علی بن ابيطالب اميرالمؤمنين ( عليه السّلام ) را به عنوان « ولی » معرفی فرموده و دست آن بزرگوار را گرفته اند و به حاضرين - که گفته اند تا  ۱۲۰ هزار نفر بودند - نشان  داده اند  و فرموده اند : « مَن کُنتُ مَولاهُ فهذا علیٌ مولاهُ » و درنتيجه مصداق ابلاغ « ما اُنزِلَ اِلَيک » را در نصب اميرالمؤمنين علی ( عليه السّلام ) در غدير خم به عنوان ولی و جانشين پيامبر ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) تطبيق فرموده اند.

        امّا ؛ استدلال به آيه ابلاغ بر خلافت و امامت اميرالمؤمنين ( عليه السّلام ) به ضميمه حديث غدير خم بسيار روشن است و شواهد و قرائن بسياری در اين باره وجود دارد که منظور از کلمه « مَن کُنتُ مَولاهُ فهذا علیٌ مولاهُ » « ولايت امر » و « اولويت به تصرف » در امور است ؛ چراکه تنها خلائی که احساس می شد بعد از پيامبر ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) به وجود آيد ، خلاء رهبری امت بود.

        شاهد بر اينکه منظور رسول اکرم ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) از  کلمه  « مولی »  ،  « ولايت امر » بوده ؛ اين است که پيامبر ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ) ابتدا از مردم اقرار به ولايت خود گرفتند و فرمودند : « آيا من بر شما از خودتان اولی تر نيستم؟ » و همگی جواب دادند که آری! تو مولای ما هستی ، در نتيجه ؛ احتمال اينکه مراد از « مولی » ، ناصر يا مُحب ، يعنی ؛ ياور يا دوست باشد ، منتفی است.

همچنين ؛ حاضرين در آن روز که از ۷۰ تا ۱۲۰ هزار نفر گفته شده اند ، به اميرالمؤمنين علی ( عليه السّلام ) تبريک گفتند و بيعت نمودند ؛ در حاليکه دوستی و ياوری حضرت به مردم يا مردم نسبت به حضرت ، نيازی به تبريک و بيعت ندارد.

        شاهد  ديگر  بر  اين  مدعا  نزول  آيه کريمه : « ... اليَومَ أكمَلتُ لَكُم دِينَكُم وَ أتمَمتُ عَلَيكُم نِعمَتی ... » ( سوره مائده / آيه ۳ ) است که به مناسبت همين روز نازل شده است ، زيرا ؛ کمال دين با يک امر اصولی انجام می شود ، نه تنها با محبّت منهای اطاعت و فرمانبرداری و آن نيست ؛ مگر ، اعلان « ولايت امر » و رهبری حضرت اميرالمؤمنين علی بن ابيطالب ( عليه السّلام ) به دست رسول اکرم ( صلّی ا... عليه و آله و سلّم ).  

 


 ۱. حدود ۱۴  حديث  در  « الدر  المنثور  سيوطی »  /  جلد ۱  /  صفحات ۲۹۳ و ۲۹۴  ، ۲۳ حديث در تفسير « البرهان » / جلد 1 / صفحات ۴۷۹ و ۴۸۰ ، فضائل الخمسه / جلد ۲ / صفحات ۱۳ الی ۱۸

۲. احقاق الحق / جلد ۲ / صفحه ۴۱۵ ، دلائل الصدق / جلد ۲ / صفحه ۸۳

منبع :

طوفان امت و کشتی نجات / آيت ا... سيد محمّد مهدی موسوی خلخالی   

 

 

 

 

 

 

 

 

  مناسبتنامه معارف پرسش و پاسخ تماس با ما

کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به موسسه خیریه عسکرالمهدی (عج) می باشد.